In samenwerking met verschillende sectoren nemen de overheden preventieve maatregelen om risico’s zoveel mogelijk te beperken en noodsituaties te vermijden. Preventie is een gedeelde verantwoordelijkheid: zowel de overheid, organisaties als inwoners spelen hierin een belangrijke rol.
1. Wat kan jij doen als inwoner?
Ook als inwoner kan je mee helpen om risico’s te beperken en noodsituaties te voorkomen.
- Volg de geldende veiligheidsvoorschriften, bijvoorbeeld rond brandveiligheid, bouw- en milieuvergunningen.
- Zorg voor een veilige woning, met rookmelders, goed onderhouden elektrische installaties en voldoende ventilatie.
- Wees waakzaam bij extreme weersomstandigheden en neem tijdig voorzorgsmaatregelen, zoals het vrijmaken van afvoeren of het beschermen van eigendommen tegen wateroverlast.
- Meld gevaarlijke situaties of mogelijke risico’s aan de gemeente of de hulpdiensten.
- Informeer je over mogelijke risico’s in je buurt en volg de communicatie van de gemeente.
Door alert te zijn en preventief te handelen, help je mee om noodsituaties te vermijden of de impact ervan te beperken.
2. Welke risico’s zijn er?
Er bestaan verschillende risico’s die de veiligheid van personen, gebouwen en de omgeving kunnen bedreigen, zoals brand, wateroverlast, verkeersongevallen, industriële risico’s of grote evenementen.
Afhankelijk van de aard en de impact van het risico wordt de preventie opgevolgd op lokaal, provinciaal of federaal niveau.
3. Welke preventieve maatregelen neemt de overheid?
Om risico’s te beperken, neemt de overheid verschillende soorten preventieve maatregelen. Deze kunnen worden onderverdeeld in beschermingsmaatregelen en beveiligingsmaatregelen.
3.1. Beschermingsmaatregelen
Beschermingsmaatregelen zijn alle maatregelen die tot doel hebben om personen, gebouwen of plaatsen te beschermen tegen mogelijke gevaren. Dit gaat onder meer over normen en voorwaarden waaraan moet worden voldaan.
Lokale voorbeelden:
- Zonaal reglement met maatregelen ter preventie van brand en ontploffing bij evenementen (Brandweerzone Vlaams-Brabant West)
- Verplicht brandveiligheidsattest om een erkenning of exploitatievergunning te verkrijgen, bijvoorbeeld bij het openen van een winkel of horecazaak.
3.2. Beveiligingsmaatregelen
Beveiligingsmaatregelen zijn preventieve maatregelen die gericht zijn op het beveiligen van personen, gebouwen of evenementen, bijvoorbeeld op basis van risico- of dreigingsanalyses.
Lokale voorbeelden:
- WhatsApp-buurtpreventie: een netwerk van buurtbewoners die samen een oogje in het zeil houden.
- Een charter voor de organisatie van fuiven en festivals (PZ AMOW) met duidelijke voorwaarden rond veiligheid en beveiliging ().
- Controle en toezicht op naleving maatregelen
In de eerste plaats zijn eigenaars en uitbaters zelf verantwoordelijk voor de veiligheid van hun bedrijf, gebouw of terrein. Zij stellen een intern veiligheidsbeleid op en nemen passende preventieve maatregelen in functie van de risico’s.
Daarnaast zien verschillende overheidsinstanties toe op de naleving van deze maatregelen. Voor sectoren met verhoogde risico’s bestaan er gespecialiseerde toezichthouders, zoals het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC) of Infrabel voor spoorveiligheid.
Lokale voorbeelden:
- Voor sommige evenementen wordt vooraf een controle uitgevoerd waarbij de brandweer nagaat of aan alle brandveiligheidsvoorschriften is voldaan.
- Snelheidscontroles om de verkeersveiligheid te verhogen.