Sinds 2020 houdt het H5-vogelgriepvirus lelijk huis bij wilde vogels in Europa, met als gevolg een grote vogelsterfte in de natuur, ook in Vlaanderen. Naar alle waarschijnlijkheid is het vogelgriepvirus een constante geworden in de wildevogelpopulaties in Europa, waardoor het vogelgrieprisico het hele jaar door aanwezig blijft.
Welke vogels zijn vatbaar voor vogelgriep?
In november 2021 brak er in Vlaanderen onder de wilde vogels een uitbraak van vogelgriep of aviaire influenza uit. De voor vogels in hoge mate ziekteverwekkende (hoogpathogene) vogelgriep treft vele vogelsoorten zoals onder meer ganzen, eenden en meeuwachtigen, maar het virus wordt ook aangetroffen bij roofvogels zoals buizerd, torenvalk en kerkuil. Die uitbraak zette zich stevig voort in 2022 en 2023 bij de wilde avifauna. In 2024 werd het virus nog steeds aangetroffen bij de wilde fauna, maar in mindere mate. Sinds oktober 2025 is de circulatie van hoogpathogene vogelgriep (HPAI-H5) bij de wilde avifauna opnieuw sterk toegenomen, zowel in ons land als in de rest van Europa.
De hoge circulatie van vogelgriep in de wilde fauna heeft belangrijke consequenties
- Vogelgriep is een virusziekte die alle soorten vogels en mogelijk ook zoogdieren kan besmetten. Wilde vogels kunnen gedomesticeerde vogels besmetten door direct en indirect contact (contact met uitwerpselen, gedeeld water- en voedergebruik, kadavers, mogelijk aërogeen,…). Op de website van het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV) vind je de verplichtingen terug die door de federale overheid worden opgelegd voor houders van gedomesticeerde vogels, zowel voor commerciële houderijen als voor de hobbysector.
- De impact van de circulatie van vogelgriep op de biodiversiteit is onrustwekkend.
- De verhoogde circulatie van vogelgriep bij wilde en gedomesticeerde dieren is risicovol voor een spillover naar een zoönotisch virus (bedreiging volksgezondheid).
Wat als je een zieke of dode vogel vindt?
Raak de vogel(s) niet aan zonder de juiste bioveiligheidsmaatregelen
- Draag steeds wegwerphandschoenen en een mondmasker (liefst een FFP2-mondmasker) bij het manipuleren van kadavers en zieke vogels.
- Personen met verminderde immuniteit mogen absoluut geen zieke of dode vogels aanraken.
- Hou ook huisdieren en kinderen op afstand van dode en zieke vogels, en zorg ervoor dat je hond aangelijnd is.
Bel eerst de gratis influenzalijn 0800 99 777 of het provinciaal ziektebewaking-VOC.
Daar krijg je verdere instructies om de vogel te laten ophalen voor onderzoek. Bij een dode vogel zal de betreffende vogelgriep medewerker van deze partners de aanmelder informeren of het kadaver ingezameld moet worden voor onderzoek, afhankelijk van de locatie, soort en tijdstip. De betreffende vogelgriep medewerker zorgt er in dat geval voor dat het kadaver wordt opgehaald voor analyse.
Als het kadaver niet wordt opgehaald voor onderzoek, moeten dode en zieke vogels uiteraard ook zo snel mogelijk verwijderd worden om zoveel mogelijk virale lading te verwijderen uit de natuur en om de kans te verkleinen dat ze worden aangevreten door roofdieren zoals vos, kat, marters.
Info: www.natuurenbos.be/dossiers/vogelgriep-vlaanderen-info-en-richtlijnen
