Het bestuur van elke stad of gemeente bestaat uit drie organen:
1) de gemeenteraad
2) het college van burgemeester en schepenen
3) de burgemeester.
Enkel de gemeenteraad wordt rechtstreeks verkozen door de Merchtemse bevolking:
de gemeenteraadsverkiezingen. Dit gebeurt om de zes jaar, op de tweede zondag van oktober.
De laatste gemeenteraadsverkiezingen vonden plaats op 8 oktober 2006.
Na de verkiezing van de gemeenteraad door de bevolking, worden onder de leden van de gemeenteraad de schepenen aangeduid. Voor onze gemeente betekent dit 5 schepenen. Samen met de burgemeester vormen zij het college van burgemeester en schepenen.
De burgemeester wordt op voordracht van de gemeenteraad door de Vlaamse regering benoemd en is ook gemeenteraadslid.
Het aantal gemeenteraadsleden en schepenen hangt af van het aantal inwoners van de gemeente. Door dit aantal heeft de gemeente Merchtem recht op 23 raadsleden.